اینجا استان کرمان- سیرجان- پاریز- رمز گشایی کوه شاه خیر الله. اردیبهشت 1401

{ پژوهش زمین شناسی، فولکور ( در زبان فرانسوی Folklore که در بر گیرنده ی افسانه ها، داستانها، باورهای مردمی درباره ی بخت و شگون و چشم زخم، آیینها، شیوه ها است)، باستان شناسی از هخامنش کرمان:
@Hakha.kerman
1. زمین شناسی:
استراتو ولکان ( مخروط) آتشفشانی شاه خیرالله بلند ترین سوزن آتش فشانی ایران است.
جنس آن ازگدازه و مواد آذر آواری می باشد.
فوران آتشفشانهای گونه ی ولکانو از خاکستر، بمب، لاپیلی ساخته شده است. گدازه دارای غلظت بالا است و کمتر بیرون می آید، برای همان دهانه را می بندد و در پی فشار مواد گداخته و گازهای زیرین مواد بسته کننده منفجر شده و به بیرون پرتاب می شوند.
@hakha.Kerman
2. باستان شناسی:
این کوه آتش فشانی که اینک صخره ای بزرگ به چشم می آید « شاه خیر الله» یا « کوه عروس» یا « خال کوه» نام دارد.
در 3 کيلو متری باختر اين کوه چند اتاق دستکند و نیز سفالینه های شکسته ی لعابدار و نقش دار ديده می شود که در دوران صدر اسلام به کار می رفته است.
در 500 متری اپاختر کوه گورستانی است که سنگ گورهای مرمر نبشته دار آن آشکار می کند که تا دوران صفوی ها مردمانی در اينجا بوده اند و خانه های آنها دخمه ای بوده است.
در نزدیکی کوه دژی بوده است که شوربختانه لوله گذاری گاز از ارسنجان به رفسنجان از روی دژ این کوه می گذشته و دژ را ویران کرده است!
همچنین برای تست سنگ معدنی بسی از کوه تراش خورده و ریزش داشته است.
@hakha.kerman
3. فولکور:
در این کوه اشکفتی است که گور شاه خیر الله در آن دیده می شود و مردم آن را زیارت می کنند.
پیرامون این کوه هم اکنون عشایر و گله داران پاریز زندگی می کنند. عشایر در چله ی نوروز (چهل روز پس از نوروز) در 9 اردیبهشت در کنار این کوه می آیند و آش شیر می پزند. آنها بر این باورند که پختن آش شير و پخش آن در ميان مردم فزونی فرآورده های دامی را در پی خواهد داشت.
عشایر پیش از 9 اردیبهشت شیر را نمی فروشند و به اندازه ی خوردن خانواده گوسپندها را می دوشند و شیر را برای بره ها و بزغاله ها نگه می دارند. از روز 9 اردیبهشت و پس از پختن آش شیر، دوشیدن گوسپندها برای کشک، کره، روغن و نیز فروش آغاز می شود.
همچنین همه ی مردم به کنار زیارتگاه شاه خیر الله در اشکفت کوه رفته و در کنار گور شاه خیر الله نیایش کرده و شمع روشن میکنند.
@Hakha.Kerman
4. هم سنجی آیین چله ی نوروز در کوه شاه خیر الله پاریز با کوه تندرستان در کرمان و فرجام پژوهش:
1. کهن ترین سازه ی پیرامون کوه تندرستان دژ اردشیر ساسانی است که 180 درجه آن سوی کوه تندرستان قرار دارد و آیین آنها زرتشتی بود
2. غار صفا که در دنباله ی کوه تندرستان و زیر آتشدان ساسانی جای گرفته است با در دید گرفتن جوغن کف آن می توان دیرینگی آن را برای دوران ساسانی دانست
3. در نزدیکی کوه شاه خیز الله تپه ای است که آتشدان ساسانی بوده است
4. سیرجان ( شیرگان) در دوران ساسانی ها کانون استان کرمان بود
5. سفالهای یافت شده در کوه شاه خیر الله و کوه تندرستان لعابدار، نقش دار، بر آمده، نازک هستند که ویژگی سفالهای دوران پایانی ساسانی ها را دارد
6. قباد شیرویه پیش از به پادشاهی رسیدن، فرمانروای کرمان ( گواشیر در نزدیکی کرمان) بود. از او سازه ای در گلزار ( ده تازی، قریه العرب) در میان راه کرمان به بردسیر به یادگار مانده است که امروزه تنها دیوار ساروجی آن مانده است!
7. در بردسیر زرتشتی ها چله ی نوروز را در خانه ای انجام می دهند و هنگام فروشد خورشید در روز چهلم نوروز ( تنگ شم Tange Shom ) اسپند و کندر دود می دهند و اوستا میخوانند
8. بنا بر این آیین چله ی نوروز از سیرجان به بردسیر و سپس به کرمان کشیده شده است و یادگار دوران ساسانی ها و به گمانه زنی بالا در دوران پادشاهی قباد شیرویه ( پسر خسرو پرویز ساسانی) این آیین برای تندرستی، رسیدن به آرزوها، بخت گشایی، فزونی دارایی ها، دور کردن چشم زخم بر پا می شده است}
@Hakha.Kerman
تماشا در آپارات:
https://aparat.com/v/rsHpg
#سیرجان #استان_کرمان #پاریز
#میراث_فرهنگی #آثار_باستانی #آثارباستانی #آثار_تاریخی
#باستان_شناس #باستانشناسی #باستانشناس #باستان_شناسی
#ساسانی_ها #ساسانیان #ساسانی
#تندرستان #کوه_تندرستان #جشن_تندرستان
#گردشگری #گردشگر #ایرانگرد #ایرانگردی #کرمانگردی #کرمانگرد
#kerman #sirjan
#هخامنش_کرمان #هخامنش_سعیدی
#hakhamanesh_saeidi #hakhamanesh_kerman